Komplo Teorisi

Filmin ilginç yönlerinden biri ise ülkemizle ilgili: Jerry’nin iddiasına göre Amerikan devleti NASA’nın uydularını kullanarak yapay deprem üretebiliyor. Jerry NASA’nın bütçesini azalttığı için dönemin Başkan’ını öldürmeye karar verdiklerini ve suikasti Başkan Türkiye’deyken yapacaklarını söylüyor. Daha sonraki bir sahnede Türkiye’de 7.3 şiddetinde deprem olduğu TV’den duyuluyor

IMDB: 6.6 
Metacritic: % 49
Manalı Filmler: 9.0 

 

Tamer Baran

Meraklısı hatırlayacaktır, 1960 sonlarından itibaren yaklaşık 10 yıl Holivud’da benzeri önceden görülmemiş sayıda ve güçte muhalif eser yapıldı, farklı sosyal ve siyasi meseleler bu filmlerde işlendi. Bunların bir kısmı Amerikan (derin) devletini merceğe alıyor, CIA gibi kurumları eleştiriyordu: O dönemde “Three Days of the Condor / Akbabanın Üç Günü”, “All the President's Men / Başkanın Bütün Adamları” gibi hala önemini koruyan başyapıtlar çıktı.

Derken devir değişti, 80’lerde Yeni Sağ iktidara geldi, Holivud da rüzgara uydu, muhalif eserlerin sayısı çok azaldı. 1990’lar bir anlamda geriye dönüş dönemi oldu; çoğunlukla “politik gerilim” türünde yapılmış, ama özünde ciddi bir eleştiri barındıran “Enemy Of the State / Devlet Düşmanı”, “Wag the Dog / Başkanın Adamları” gibi filmler yapılmakla kalmadı, popüler de oldu.

“Komplo Teorisi” bunların en ilginç olanlarından biri.  

Filmin ana karakteri Jerry Fletcher, “Devlet Düşmanı”nda Gene Hackman’ın canlandırdığı komplo teorisyenine benziyor. Onun aklı karışmış hali. Daha bilinçsiz, taksisine aldığı insanlara fikirlerini anlatmaktan öte gitmiyor. Bir de bülteni var, sadece 5 kişiye ulaşıyor. Her taşın altında komplo arayan birisi Jerry, bulduklarını Adalet Bakanlığı’nda çalışan Alice’e anlatıyor, kadın da onu ciddiye almıyor.

Dile getirdiği teorilerden biri doğru çıkınca karanlık bazı adamlar Jerry’yi ele geçiriyor, konuşturmaya çalışıyorlar. Adamın işkence görmesi Alice’in ona inanmasına neden oluyor. Bundan sonrası, ikisinin kötü niyetli “büyük birader”den kaçma çabası…

Daha sonra yazdığı “Mystic River / Gizemli Nehir” gibi işlerle övgü toplayan Brian Helgeland, dram ile gerilim ve macerayı harmanlamayı iyi bildiğini “Assassins / Suikast Çemberi” senaryosuyla da kanıtlamıştı. Bu kez paranoyak komplo teorisyeni ve karanlık adamlardan oluşan soğuk dünyaya çarpıcı bir aşk hikayesi yerleştirmiş. Yalnızlık, toplum dışı kalmışlık vb temalar da cabası.

Film ilerledikçe Jerry’nin aslında bir trajedi kahramanı, Bir tür Ikarus olduğu daha iyi anlaşılıyor; Mel Gibson bu karakteri hayli inandırıcı bir performansla canlandırıyor. Düzenli, mantıklı, disiplinli bir insan olan Alice ile Jerry güçlü bir ikili oluşturuyorlar, iki oyuncu arasındaki kimya da hayli etkileyici. 

Bu kimyadan da büyük destek alarak Donner, hem Jerry’nin gel gitlerini, hem zor aşk ilişkisinin birbirine zıt özelikteki evrelerini, hem de duygusal sahnelerle macera ve gerilimi ustalıkla dengelemeyi başarmış. Bu dengeden söz etmişken –daha önce “The Rock / Kaya” ile beğeni toplayan- görüntü yönetmeni John Schwartzman’ın kurduğu müthiş görsel dünyadan da söz etmek gerekir.

Filmin ilginç yönlerinden biri ise ülkemizle ilgili: Jerry’nin iddiasına göre Amerikan devleti NASA’nın uydularını kullanarak yapay deprem üretebiliyor. Jerry NASA’nın bütçesini azalttığı için dönemin Başkan’ını öldürmeye karar verdiklerini ve suikasti Başkan Türkiye’deyken yapacaklarını söylüyor. Daha sonraki bir sahnede Türkiye’de 7.3 şiddetinde deprem olduğu TV’den duyuluyor.

Meraklısı hatırlayacaktır: 17 Ağustos’un ABD kökenli, yapay bir deprem olduğu iddiaları epey konuşulmuştu.

Depremden iki yıl önce tamamlanmış bir filmde de aynı iddialarla karşılaşmak hayli ilginç…

Meraklısına:
ABD devletinin kirli işlerini açıklayanların başına neler geldiğini anlatan “Fair Game / Dürüst Oyun”un DVD’si de ülkemizde yayımlandı; bu iki filmi birlikte seyretmek yararlı olabilir.

Jerry Alice’e devletin yetiştirdiği katillerin üç ismi olduğundan söz ediyor ve “Sadece Sirhan Sirhan’ı anlayamıyorum, onun göbek adı yok” diyor. Bahsi geçen kişi Senatör Robert Kennedy’nin katili ve tam adı Sirhan Bishara Sirhan.

Açık Gazete, 9 Aralık 2011

Conspiracy Theory / Komplo Teorisi
Yönetmen: Richard Donner   
Senaryo: Brian Helgeland
Oyuncular: Mel Gibson (Jerry Fletcher), Julia Roberts (Alice Sutton), Patrick Stewart (Dr. Jonas), Cylk Cozart (Ajan Lowry), Steve Kahan (Bay Wilson), Terry Alexander (Flip)
Yapımcılar: Richard Donner, Joel Silver
1997 ABD yapımı, 135 dakika
Gösterim tarihi: 17 Ekim 1997
DVD firması: Tiglon / Warner Home video

11 Eylül Büyük Şüphe

Zaten, aklın yolu bir, bu çapta bir organizasyonu gerçekleştirmeye sadece ABD hükümetinin gücü yetebilirdi. Örneğin kaçırılan uçakları düşürme yetkisine sahip savaş uçaklarını çeşitli tatbikatlara katılmaları amacıyla New York’tan uzaklaştıran Usame Bin Ladin olamazdı.

IMDB: 7,0
Rotten Tomatoes: % 82
Manalı Filmler: 9,5

İnsanlık tarihinin en büyük gizemine biraz daha yakından bakalım ve polisiyenin klasik sorularını soralım: Kimin bu işi yapmaya imkanı vardı ve kim bu suçtan çıkar elde etti?

11 Eylül 2001’de ABD’de gerçekleşen olaylar dünyanın gidişatını değiştirdi. Dylan Avery’nin belgeseli “11 Eylül Büyük Şüphe”, insanlığa yeni bir yön verenin saldırılar değil, bunların arkasındaki yalanlar olduğunu kanıtlıyor.

Belgesel 11 Eylül günü gerçekleşen olayları sırasıyla ele alıyor ve inceliyor. Önce, iddia edildiği gibi Pentagon’a bir yolcu uçağının çarpmadığını olay günü çekilmiş fotoğraf ve videolarla kanıtlıyor. Sonra İkiz Kuleler’in uçak çarpması sonucu değil, önceden binalara yerleştirilmiş bombaların art arda patlatılması yüzünden çöktüğünü gösteriyor. Hava korsanlarından birinin pasaportunun bulunmuş olması, Kuleler’e çarpan uçaklardan birinden yapılan telefon konuşmaları gibi resmi bulguları da irdeliyor ve çürütüyor. Ve tabii ki 93 numaralı uçağın iddia edildiği gibi yolcuların çabası sonucu Beyaz Saray’a çarptırılamadan düşürülmediğini kanıtlıyor.

Sonuçta 11 Eylül’de işlenen suçların arkasında El Kaide ve Usame Bin Ladin’in değil, bizzat Amerikan hükümetinin bulunduğunu söylüyor.

Zaten, aklın yolu bir, bu çapta bir organizasyonu gerçekleştirmeye sadece ABD hükümetinin gücü yetebilirdi. Örneğin kaçırılan uçakları düşürme yetkisine sahip savaş uçaklarını çeşitli tatbikatlara katılmaları amacıyla New York’tan uzaklaştıran Usame Bin Ladin olamazdı.

Ayrıca 11 Eylül aynı zamanda geniş hacimli bir soygundu: Dünya Ticaret Merkezi’nin bodrum katlarında koruma altında tutulan 167 milyar dolar tutarında külçe altın ve milyonlarca dolar nakit para, enkaz kaldırma işlemleri sırasında olay yerinden kaçırıldı, bunu El Kaide yapamazdı… Veya örneğin Kuleler’de bulunan bomba uzmanı köpeklerin olaydan 5 gün önce geri çekilmesi emrini Bin Ladin veremezdi (Bu emri kimin verdiğini öğrenince çok şaşıracaksınız).

Aklın yolu bir: 11 Eylül’den en büyük karı Amerikan hükümeti elde etti: Yurtseverlik Yasası gibi uygulamalarla ülke içinde tam bir diktatörlük kuruldu, ayrıca ABD, terörle savaştığını bahane ederek Afganistan ve Irak’ı işgal etti, İran’a saldırı da gündemde.

11 Eylül etkisi adam akıllı azalan ABD’yi üstelik çok daha güçlü bir biçimde “dünya jandarması” konumuna yükseltti. Bu, Türkiye’yi de yakından ilgilendiren bir durum. O nedenle 11 Eylül-ABD ilişkisine dair gerçekleri öğrenmekte ve paylaşmakta büyük yarar var…

Meraklısına:
Filmin DVD’si ülkemizde yayımlanmıştı ancak İdefix veya D&R gibi sitelerin listesinde artık bulunmuyor. Dükkanlardan araştırabilir veya çevrimiçi izleyebilirsiniz.

11 Eylül’le ilgili çok sayıda kaliteli belgesel üretildi, fakat bunların DVD’si ülkemizde yayımlanmadı. Daha geniş hacimli bir çalışma olmakla birlikte 11 Eylül’le ilgili çarpıcı veriler içeren ilk “Zeitgeist” filmini ise http://www.zeitgeistmovie.com/ adresinden izleyebilir veya DVD’sini satın alabilirsiniz.

11 Eylül 2012, Açık Gazete ve Haber Anı

9/11 Loose Change Second Edition/ 11 Eylül Büyük Şüphe
Yönetmen: Dylan Avery
Senaryo: Dylan Avery, Jason Bermas, Korey Rowe
Yapımcılar: Dylan Avery, Jason Bermas, Matthew Brown, Korey Rowe
2006 ABD yapımı, 82 dakika
DVD firması: Kanal D