Alıntı

Toplumsal hayat bizi doğadan kopardı, onunla yeniden bütünleşmek zorundayız. “Ağaca sarılan hippi” imajını kastetmiyorum, onda yanlış bir şey yok da, demek istediğim, bir psikolojik ve ruhsal evrimin çok gerektiği. Şimdiki hayat tarzımızla ilgili en büyük sorunun ruhsallık eksikliği olduğunu düşünüyorum…

Julian Goldberger ("Şahin"in yönetmeni)

inanç krizi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
inanç krizi etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

16 Kasım 2011 Çarşamba

İnanmak İstiyorum

Tüm bunlarla beraber film, Carter cephesinden iki önemli haberi taşıyor: Pes etmemen, neyi ne kadar anladıysan, neye ne kadar inanıyorsan onunla yaşamaya devam etmen lazım, anlayışına ulaştığını ve (Tanrı’ya) inanmak istediğini…

IMDB: 5.9
Rotten Tomatoes: % 31
Manalı Filmler: 9.0

Doğaüstü temaların sinemaya yansımasından söz edildiğinde en başta sayacağımız isimlerden biri hiç kuşkusuz Chris Carter. 1980’lerin ortalarında çeşitli TV filmi ve dizilerinin senaristliğini yapan sanatçıyı dünya çapında ün ve saygınlığa kavuşturan eseri, “X Files-Gizli Dosyalar” oldu. 1993-2002 arasında yaklaşık 200 bölüm çekilen bu dizi, belki de tüm TV tarihinin en çok izlenen ve beğenilen çalışmalarından biriydi. “Gizli Dosyalar” devam ederken Carter, “Millenium”, “Harsh Realm” gibi başka diziler de yarattı, hatta “Gizli Dosyalar”ın bilgisayar korsanı yan karakterlerini odağa koyduğu “Lone Gunmen”i gerçekleştirdi ama bunların hiçbiri “X Files” kadar ünlü ve etkili olmadı.

“Gizli Dosyalar” iki ana koldan akan bir diziydi: Asıl hikaye, hazırlıkları süren uzaylı istilasına ilişkindi ve Carter, Amerikan devletinin de bu öykünün bir parçası olduğunu, hatta uzaylılarla işbirliği yaptığını iddia ediyordu. Belgelere dayanarak yazdığı bu bölümler, tüm dünyada yankı uyandırdı, 1998’de gerçekleştirilen ilk “X Files” sinema filmi de öyküye yeni açılımlar getirdi. Bağımsız bölümlerde ise, Batı kültüründe bilinen neredeyse tüm doğaüstü olgular işlendi.

Bir bütün olarak düşünüldüğünde “Gizli Dosyalar” dizisi, doğaüstü temaların eskisiyle kıyaslanamayacak ölçüde popüler olmasını sağladı, ki bu Carter’ın en büyük başarısıydı.

Gündemde olan ikinci “X Files” filmi “I Want to Believe-İnanmak İstiyorum”un aldığı olumsuz eleştiriler, bu özetle yakından ilişkili: Film, dizinin 15 yıllık tarihine sırt çeviren bir eser gibi algılandı, hayal kırıklığı büyük oldu.

Oysa bu 15 yıl, aynı zamanda Chris Carter’ın kişisel tarihiydi. İnandığı, inanmak istediği ve anlamayı arzuladığı her konuyu diziye aktarmış ve bu süreçte, insanın doğaüstüyle ilişkide yaşayabileceği her hali yaşamıştı.

Ki zaten dizinin ana karakterleri Scully ve Mulder, Carter’ın iki ayrı yönünü temsil ediyorlardı: Scully, Materyalist öğretiyle yetişmiş ve onu terk etmeye hiç niyeti olmayan, bu anlamda tipik bir Batı insanı; bilgiye ve deneye dayalı bir yöntemle dünyayı ve hayatı kavramaya çalışıyor. Mulder içinse sezgi ve inanç daha önemli ve öncelikli. Scully karşılaştığı herhangi bir öğeyi reddetme dürtüsüyle inceliyor, Mulder’sa kabullenme güdüsüyle. Bilgiyle ilişkisi bakımından Scully daha asosyal, Mulder içinse bildiği, gördüğü şeyleri başkalarına aktarmak çok önemli.

Bu açıdan bakıldığında Mulder’ın, bilgi edinmeye ve aktarmaya tutkun bir kişilik olan Chris Carter’ı daha fazla temsil ettiğini söylemek mümkün. Bir başka deyişle “inanmak isteyen” Carter’ın ta kendisiydi; Fox Mulder, bilinmeyeni araştırmakta kullandığı en elverişli araç oldu…

Bu filme adını veren “İnanmak İstiyorum” cümlesi de diziden gelir. FBI’da kullandıkları odada, Mulder’ın masasına en yakın duvarda asılı olan posterde bir UFO fotoğrafı ve altında bu cümle vardır. Haliyle bu filmin de uzaylılarla ilgili olduğu sanıldı. Oysa Carter dizinin son iki bölümünde uzaylı istilası ile ilgili son cümlelerini de kurmuş, yani “o dosyayı kapatmıştı”...

Açık tek bir dosya, henüz araştırmadığı tek bir giz vardı, ki bu filmin ana konusu bu, yani: Tanrı…

Filmin yapısal çözümlemesi de bu yönü işaret ediyor: Karşımızda herhangi bir polisiye filmde rastlayabileceğimiz kadar sıradan bir hikaye var. Filmin ana öyküsünde –bir medyum Rahip’in katkıları dışında- doğaüstüyle ilişkili hiçbir şey yok. Fakat bu hikayenin ana kahramanları Mulder ve Scully… Carter’ın muradı bu hikayeyi anlatmak olsaydı, bunu başka karakterler aracılığıyla da yapabilirdi. Oysa, filmin adından, afişinden başlayarak bunun bir “X Files” öyküsü olduğunu, yani Mulder ve Scully’nin bir “gizem”in peşinden koşacaklarını söylüyor. Bununla da yetinmiyor, Scully’nin ilgilendiği bir çocuk hastayla ilgili bir yan hikaye de kullanıyor ki onda da doğaüstü bir tema yok. Her iki hikayenin ortak noktası ise, öykü kahramanlarının sevdikleri bir kişinin ölümünü engelleme çabaları…

Oysa ölüm, bazen, bir anda geliveren bir şey, FBI Ajanı Whitney’in, Mulder’ın gözü önünde ölmesi gibi… Filmde iki ölüm daha var: Rahip Joseph ve Scully’nin ameliyatı engelleyerek ölümüne yol açtığı Rus hasta… Hepsi birbirinden esrarengiz…

Tüm bu öykülerde ise sayılamayacak denli çok spiritüel tema var.

Carter’ın kişisel gelişimiyle ilgisi açısından önemli verilerden birini daha değerlendirmeye almak gerekiyor: Scully’nin “Tanrı’nın böyle yapmamı istediğini sandım” deyişini…

Tüm bunlarla beraber film, Carter cephesinden iki önemli haberi taşıyor: Pes etmemen, neyi ne kadar anladıysan, neye ne kadar inanıyorsan onunla yaşamaya devam etmen lazım, anlayışına ulaştığını ve (Tanrı’ya) inanmak istediğini…

Sözün kısası film, Carter’ın parapsikolojiden spiritüalizme geçişini müjdeliyor; o artık, kendi deyimiyle “dinsel deneyim yaşamak isteyen bir dinsiz” değil ve bundan sonra yapacakları daha da ilginç olacak.

Sinema, Ekim 2008

The X Files: I Want to Believe / Gizli Dosyalar: İnanmak İstiyorum
Yönetmen: Chris Carter
Senaryo: Frank Spotniz, Chris Carter
Yapımcılar: Frank Spotniz, Chris Carter
Oyuncular: David Duchovny ( Fox Mulder), Gillian Anderson (Dana Scully), Amanda Peet (Dakota Whitney), Billy Connolly (Rahip Joseph Crissman), Mitch Pileggi (Walter Skinner)
2008 ABD, Kanada ortak yapımı, 104 dakika
Gösterim tarihi: 12 Eylül 2008
DVD firması: Tiglon / 20th Century Fox

28 Nisan 2010 Çarşamba

Üçüncü Mucize

IMDB: 6.5
Allmovie: 3/5 yıldız
Rotten Tomatoes: % 66
Manalı Filmler puanı: 8.0

“Mucizeler inanmayanlar içindir” derler.

Bu cümle, tanınmış oyun yazarı ve şair Richard Vetere’nin, ilk romanını ne kadar sağlam bir temel üzerine inşa ettiğini doğruluyor. “Üçüncü Mucize” inancı işliyor, inanmak eylemini ameliyat masasına yatırıp inceliyor. Büyük çoğunluğu din adamı olmasına rağmen filmin belli başlı tüm karakterlerinin inanmakla meseleleri var.

Açılış sahnesinde küçük bir kız dua ederek uçaklardan dökülen bombaları etkisiz hale getiriyor. 1944 yılında yaşanan bu olayı, yıllar sonra Başpiskopos Werner “kapris” olarak niteliyor: “Hayır, bu akılsızca bir mucizeydi… Akılsızca ve kaprisli… Küçük bir Çingene kızın kendini ve ailesini koruması dileğini yerine getirmek. Milyonlar ölürken… Tanrı'nın bir kaprisi!”

Tanrı neden başkalarının değil de o küçük kızın duasını kabul etmiştir?

Tanrı neden birini korur da diğerinin canını alır?

Bu türden zor sorular, hayatını bu yola vakfetmiş bir din adamını bile isyan ettirebilir, düşündükçe insanın inancını koruması zorlaşabilir.

Ve en acı insanlık hali, kişinin inancını korumak için kendisiyle savaşmasıdır. İçinden gelen ses bir yönü işaret eder, dünyanın hali tam tersini…

Chicago’da, 1979 yılında geçen filmin öyküsü özellikle Katolikler için büyük önem arz eden mucizelerle ilgili: Bir kilisenin bahçesindeki Meryem Ana heykeli kanlı gözyaşları dökmeye başlayınca olayı araştırması için Rahip-yazar Frank Shore görevlendirilir. Frank daha önce benzeri bir olayın gerçek olmadığını tespit etmiş, o süreçte kendisi de inanç krizine girmiştir. Heykelin iyi kalpli bir insan olarak tanınan Helen isimli bir kadının ölümünden sonra “ağlamaya” başladığını öğrenince Helen’i araştırmaya başlar. Mucizelerin gerçek olduğuna kanaat getirirse Vatikan’a Helen’in aziz ilan edilmesini önerecektir. Araştırması sürerken Frank, heykelden dökülen kan sayesinde veremi iyileşen Maria’yı, Helen’in annesini asla affetmeyen inançsız kızı Roxane’i ve kuşkucu yaklaşımı yüzünden “Şeytanın avukatı” lakabı takılmış Başpiskopos Werner’i tanıyacak, hem onları, hem kendini sorgulayacaktır...

Kurmaca bir hikayeyi işleyen senaryoya bolca gerçek olay ve anekdot serpiştirilmiş, gerçekleştiği bilinen mucizeler hatırlatılmış. Tüm bunlar metni daha da sağlam hale getiriyor, üzerinde düşünmek için uygun bir zemin yaratıyor.

Deneyimli yönetmen Agnieszka Holland (“Copying Beethoven / Beethoven’ı Anlamak”, “The Healer / Tedavi”), Coppola’nın yapımcılığından da güç alarak, filmini bir Holivud ürününün duramayacağı bir çizgide konumlandırmış: Olan bitene hep aynı mesafede duran film, ne vaaz veriyor, ne taraf tutuyor. Öykünün gizemle ilgili tarafından ziyade karakterlerin ruh haliyle ilgileniyor. İyi çizilmiş, güçlü kişilikleri usta oyuncuların canlandırması hikayenin “gerçekliğini” artırıyor. 4 kez Oskar’a aday gösterilen usta oyuncu Harris yine çok başarılı, Stahl yine müthiş, Alman sinemasının büyük oyuncusu Sukowa ise filmin mucizelerinden biri…

Dolayısıyla “Üçüncü Mucize”, sermayesi ABD’den gelse de uluslar arası bir ekip tarafından gerçekleştirilmiş, dili ve siyasi/düşünsel duruşuyla Holivud’tan uzakta konumlanan, mana değeri yüksek bir film…

Seçme diyaloglar:
Frank (Roxane'e): “Bunların çoğu sahte, ama bakın... Martin Wade... Akyuvar sayısı binden az çıktı. Çok kötüydü. Annenize dua etti. Karısı annenizin mezarından aldığı toprağı göğsüne sürdü. Bu çok saçma, ilkel ve batıl bir inanç. Ama şimdi akyuvar sayısı üç bine yakın. Doktorlar açıklayamıyor.”

Frank: “Jane Frances de Chantel. 18. yüzyıl, Fransa. Rahibe olmak istedi. On yaşında bir oğlu vardı. Annesi giderken çocuk ağlıyordu. Onu durdurmak için manastırın önüne yattı, kadın üzerine basıp geçti. Tam yüzyıl sonra kilise, onu azize ilan etti.”
Roxane: “Kilise yapmış… Siz ne yapardınız?”
Frank: “Bilmiyorum.”

Frank: "Aziz cennette Tanrı ile birlikte olan kişidir. O kişiye dua edersen ve dualarına yanıt verilirse... onun Tanrı ile arasında özel bir bağ var demektir. O kişi Tanrıyı, dualarına yanıt vermeye ikna etti demektir.”
Roxane: "Ne? Yani cennette o kadın Tanrı'nın omzuna dokunup kulağına mı fısıldıyor? 'Bu insanların dualarına yanıt vermelisin!' (güler) Gerçekten buna inanıyor musunuz?"
Frank: "Zor sorular soruyorsunuz."

Frank (Rahip John'a): ”Tek bildiğim, öldüğümüzde yukarıda hiç bir şey bulamazsak sersem gibi görüneceğimiz.”

Frank (Rahip John'a): “Her şeyden vazgeçerim!.. Sadece boş yere vazgeçmiş olmak istemiyorum. Doğru olmasını istiyorum.”
John: “Mucizenin mi?”
Frank: “Hepsinin… Hepsi doğru olsa iyi olur, John!”

Frank: "Tanrının yine yüzünü göstermesini istiyorum."
Roxane: "Peki ya bir yüzü yoksa?"

Frank: "Daha önce böyle bir şeyle karşılaştınız mı?”
Rahip Burke: "Altı kez... Buna domuz yağı akışı diyoruz. Yaygın bir numaradır. Heykel domuz yağı ile boyanır... yağmur domuz yağına değdiğinde, kan gibi görünür.”

Başpiskopos Werner: “Tam aksine. İlgilendiğim çok dava var. Mesela Belçikalı Peder Kurtswaal dosyası. Büyük bir bilge... Ve bir kahraman. Yahudi katliamına karşı vaazlar verdiği için Naziler tarafından öldürüldü. Ama eminim sizin ev kadını da çok cesur biridir.”

Frank: “Heykel dün gece kan ağladı. Laboratuara gönderdiğimiz örneğe göre kan grubu A, Helen'inkiyle aynı.”

Frank (Rahip John'a): “Bana cevabı bilen biri lazım, Tanrı burada mı değil mi? Bana bu lazım. Sen bu soruyu sormayı uzun zaman önce bıraktın.”

Frank: “Helen'in kocası kanserden öldü. Yedi yıl, eşinin bedeni günden güne erirken, onun başında bekledi. Yorulmadı, hastalığından kaynaklanan pislikleri temizlerken nerdeyse minnet duydu, çünkü onu seviyordu. Başpiskopos bunun bir engel olduğunu söylüyor. Ama kocasına verdiği değer, insana verdiği değeri gösterir.”

Kardinal Sarazin: “Bir aziz Tanrı'yı, sıradan birinin, Tanrı'yı sevme gücünün ötesinde sever. Aziz demek, sevgi demektir.”

Üçüncü Mucize / The Third Miracle
Yönetmen: Agnieszka Holland; Senaryo: John Romano, Richard Vetere (Vetere'nin romanından); Yapımcılar: Fred Fuchs, Steven Haft, Elie Samaha; Uygulayıcı Yapımcı: Francis Ford Coppola; Oyuncular: Ed Harris (Frank Shore), Anne Heche (Roxane), Barbara Sukowa (Helen), Caterina Scorsone (Maria Witkowski), Armin Mueller-Stahl (Başpiskopos Werner); 1999 ABD yapımı, 119 dakika; DVD firması: Kanal D Home Video